Колумнисты

Што чакаць ад падвышэньня заробкаў, або Ці па сродках жывуць беларусы пасьля крызісу?

Колькі дзён таму статыстычны камітэт падсумаваў вынікі мінулага году. Пра рост цэнаў больш чым ўдвая людзі чулі ўжо даўно, а адчулі яшчэ раней, рост ВУП нікога, бадай, апроч уладаў, не цікавіць, а вось інфармацыя пра сярэдні заробак выклікала пэўны розгалас. Па-першае, за сьнежань сярэдні заробак падрос адразу на 18%, ці на 60 даляраў, - на гэткую ж суму яго падвысілі ў месяц прэзідэнцкіх выбараў. Па-другое, калі параўноўваць заробак са сьнежнем 2010 году, атрымаецца, за год ён ляснуўся амаль на 90 даляраў - больш чым на траціну. Калі ўзгадаць клылаты выраз наконт таго, што беларусы, маўляў, жылі не па сродках, то не зусім зразумела, ці дастаткова ўпалі заробкі, каб пачаць расьці? А раптам гэта ізноў “не па сродках”, і хутка нас чакаюць тыя ж наступствы, што і мінулага “непасродкавага” жыцьця: інфляцыя, дэвальвацыя ды іншыя непрыемнасьці? Каб разабрацца, давайце паспрабуем паглядзець на такі паказчык, як прадукцыйнасьць працы.

За гэтымі разумнымі словамі стаіць вельмі простая рэч: колькі ВУП прыпадае на аднаго занятага. Напрыклад, у чацьвёртым квартале 2011 году кожны работнік “вырабляў” каля 810 даляраў ВУП за месяц (калі лічыць па рынкавым курсе). Сярэдні заробак за гэты ж час склаў каля 300 даряраў за месяц, ці 37% ад прадукцыйнасьці. Годам раней заробак складаў каля 480 даляраў, ці амаль 44% ад тагачаснага ВУП на аднаго занятага. Тым часам у сярэднім за апошнія 10 год сярэдні заробак быў блізу 39% ад сярэдняй прадукцыйнасьці. Як бачым, калі летась мы сапраўды атрымлівалі большы кавалак нацыянальнага “пірага” чым звычайна, то зараз “сродкаў, не па якіх мы жылі”, зрабілася замала. Калі лічыць, што “па сродках” – гэта 39% ад прадукцыйнасьці, то атрымліваецца, што ў чацьвёртым квартале 2011 года сярэдні заробак мусіў быць прыкладна на 15 даляраў большы.

Але 15 даляраў - гэта адно чвэрць ад сьнежаньскага павелічэньня заробкаў.Таму зараз яны балянсуюць на мяжы паміж “па сродках” і “не па сродках”. Ці пачнем мы рухацца ў бок чарговага крызісу, ці не, будзе залежыць ад таго, як хутка заробкі будуць расьці ў гэтым годзе. Пакуль адказу на гэтае пытаньне няма: падвышэньне тарыфнай стаўкі з 1 студзеня на 30% неабавязкова прывядзе да адпаведнага павелічэньня сярэдняга заробку, бо невядома, як будуць мяняцца прэміі (бо большы аклад не значыць большы заробак) і што будзе з занятасьцю (бо рост заробкаў можа спалучаціся са звальненьнямі). Хутка пабачым, што пераважыць: здаровы сэнс ці эўфарыя ад адноснай стабільнасьці ды вялікіх рэзэрваў. Відавочна адно: пасьля кожнага перыяду жыцьця не па сродках жаданьне паехаць працаваць туды, дзе гэтых сродкаў болей, робіцца ў нашых будаўнікоў, дактароў ды проста высокакваліфікаваных кадраў усё мацнейшым.

Хотите ли вы читать в "Комсомолке" материалы на белорусском языке? Ждем ваших ответов!